Ethiek op sociale media? 7 handreikingen

Theologiestudente Els van der Vlist schreef recent voor haar studie een essay over ‘De ethiek van de voorganger en sociale media’. In deze post geeft Els op basis van haar essay zeven (!) handreikingen.

Vlak voor afronding van mijn essay verscheen de afstudeerscriptie van Mirte Martinus over twitterende dominees. Zij concludeert hierin o.a. dat er nog wordt gezocht naar een – wat je kunt noemen – ‘normen- en waardenkader’ voor Twitter-gebruik. Voorgangers gaan veelal ieder op een andere manier om met het medium, en kijken naar elkaar. Er blijkt behoefte te zijn aan een normenstelsel voor predikanten op Twitter, en breder: sociale media. Daarom een handvol handreikingen hiertoe.

1. Sociale media zorgen voor interactie en vormen een prettig middel voor alleen-werkers, weet ik uit eigen ervaring. Daarnaast geldt echter wel dat - al participeer je op persoonlijke titel - een voorganger altijd in zijn functie wordt aangezien. Hij heeft een zekere autoriteit. Daarom is het goed om te beseffen dat op wat je zegt ook de kerk die je vertegenwoordigt wordt beoordeeld, en soms ‘alle christenen’.


2. Het meeste is openbaar op sociale media, het blijft ook online bewaard. Mensen kunnen elkaar snel verkeerd begrijpen, een ruzie via internet is snel ontstaan en minder snel gesust. In 140 tekens is het moeilijk nuance aan te brengen, en komt een boodschap snel bot over. Denk daarom minstens altijd eventjes na voordat je tweet of online reageert.


3. Sociale media kunnen een verslavend effect hebben. Is het de behoefte aan nieuws, aan continu in contact blijven met de wereld, voortdurend aanwezig en bereikbaar willen zijn? Juist in de wereld van drukte en chaos heeft een christen behoefte aan rust, meditatie en stilte. Daarin mag en moet de voorganger een voorbeeldfunctie vervullen. Bovendien heeft juist een voorganger zelf ook die stilte nodig, omdat hij in een functie aan de ‘frontlinie’ in Gods koninkrijk staat.


4. Sociale media zijn heel nuttig voor ‘selfbranding’, jezelf in de markt zetten. Als geestelijk leider moet je er echter voor waken jezelf niet te veel groot te maken: was je eigenlijke taak niet om Jezus groot te maken?


5. Af en toe iets over privézaken twitteren of op Facebook en Hyves zetten maakt je deelname persoonlijk, maar er zijn grenzen. Dit geldt overigens ook voor de partner van de voorganger, als die actief is op sociale media. Als absoluut dieptepunt van teveel privézaken op straat gooien vind ik de tweet (waar gebeurd): 'Vandaag eerste bh’tje gekocht met (naam dochter)'.


6. Meld online geen ambtsgeheimen, geen privézaken en geen opmerkingen dat je baalt van je werk. Behandel anderen zoals je in het dagelijks leven ook zelf behandeld wilt worden. In 140 tekens kun je snel kwetsen; ga niet in op provocaties van een ander, ga niet schelden, blijf hoffelijk. Ruzies in de privésfeer los je ook in de privésfeer op, niet via internet!


7. Als voorganger heb je een belangrijke voorbeeldfunctie. Gemeenteleden die je online volgen zullen je leven toetsen aan wat je preekt of in gesprekken voorhoudt. Het is lastig voor hen als blijkt dat jij in je dagelijks leven helemaal niet naleeft wat je zelf preekt; je tweets geven een duidelijke boodschap over jezelf af. Als gemeenteleden bijvoorbeeld lezen dat je voortdurend met andere dingen dan gemeentewerk bezig bent, terwijl ze zelf op een pastoraal bezoek wachten, kan dat gaan wringen.

Heb je zelf een goede, aanvullende handreiking? Voeg deze vooral via een reactie toe aan deze post.